Presentación: Қазақ тіліндегі Диалектілер және Лексика

Creada por

Гүлзада Сейілқан

Kazajstán


Қазақ тіліндегі Диалектілер және ЛексикаVersión en línea Тілдегі диалектілер мен лексиканың негізгі түсінігі por Гүлзада Сейілқан 1 Slide 1. Жалпы лексикаға кіріспе Жалпы лексика тілдің ортақ сөздері мен ұғымдарын қамтиды. Тілдің екі қабаты: стандартты лексика және диалектілік ерекшеліктерді сипаттайды. Бұл бөлімде сөздердің пайда болу жолдары, мағынасы және қолдану аймақтары қарастырылады. 2 Slide 2. Диалектілердің шығу төркiндiгi Диалектілер табиғи даму нәтижесінде пайда болады. Аймақтық айырымдар, тарихи оқиғалар және әлеуметтік факторлар әсер етеді. Сөздердің дыбысталуы, грамматикасы өзгеріп, өзіндік ерекшеліктер пайда болады. 3 Slide 3. Фонетикалық ерекшеліктер Фонетика диалектілерде ұшырасады: әр алуан дауысты және дауыссыздар өзгереді. Мысалы, кейбір дыбыстар бір аймақта айқын естіледі. Бұл өзгерістер тілдің нормаларын да, сөйлеу стилін де әсер етеді. 4 Slide 4. Грамматикалық ерекшеліктер Грамматика диалектілерде әр түрлі болады. Шылаулар, септік, тәуелдік формалары аймақ бойынша әрқилы естіледі. Нормадан тыс қолданыстарға қарай тілдік вариативтілік артады. 5 Slide 5. Лексикалық айырмашылықтар Лексика диалектілерде әр түрлі сөздер пайдаланылады. Мысалы, бір мағынаға бірнеше балама терминдер бар. Сөздік қор аймақтарға тән ерекшеліктермен байыды. 6 Slide 6. Ортақ лексика мен ерекшеліктері Ортақ лексика жалпыға бірдей түсінікті сөздер. Диалектілер қорында түрлі сөздер сақталған. Қай тілдік ортада да сөздік қордың балансын сақтау маңызды. 7 Slide 7. Тарихи-өлкетану аспекты Тарихи-өлкетану диалектілердің пайда болуын түсіндіреді. Ежелгі таспалар, жазба үлгілер және тілдік өзгерістер дәлел болып табылады. Тілдік тарих диалектілердің қалыптасуына негіз береді. 8 Slide 8. Дыбыстық таңбалау және орфография Түсінік дыбыс таңбалары диалектілерге байланысты өзгеруі мүмкін. Орфографияда кейбір тілдік бірліктер сақталады, кейбірі бейнеленеді. Тілдік жазуықтағы ерекшеліктер оқу-үйренуді өзгертеді. 9 Slide 9. Практикалық мысалдар Мысалдар әртүрлі аймақтардан алынған сөздер арқылы диалектілерді салыстырамыз. «Қаланың бар», «далада бар» сияқты балама формалар кездеседі. Сөйлеу стилі мен мақсатқа байланысты сөз таңдалынады. 10 Slide 10. Қорытынды және үй тапсырмасы Қорытынды диалектілер тілдің гүлденуіне жол ашады. Ортақ тілдік норманы сақтай отырып, аймақтық ерекшеліктерді құрметтеу қажет. Үй тапсырмасы: бірнеше диалектілік сөзді таңдап, олардың мағынасы мен қолдануын түсініктемеңіз.

Қазақ тіліндегі Диалектілер және ЛексикаVersión en línea

Тілдегі диалектілер мен лексиканың негізгі түсінігі

por Гүлзада Сейілқан

Slide 1. Жалпы лексикаға кіріспе

Жалпы лексика тілдің ортақ сөздері мен ұғымдарын қамтиды. Тілдің екі қабаты: стандартты лексика және диалектілік ерекшеліктерді сипаттайды.

Бұл бөлімде сөздердің пайда болу жолдары, мағынасы және қолдану аймақтары қарастырылады.

Slide 2. Диалектілердің шығу төркiндiгi

Диалектілер табиғи даму нәтижесінде пайда болады. Аймақтық айырымдар, тарихи оқиғалар және әлеуметтік факторлар әсер етеді.

Сөздердің дыбысталуы, грамматикасы өзгеріп, өзіндік ерекшеліктер пайда болады.

Slide 3. Фонетикалық ерекшеліктер

Фонетика диалектілерде ұшырасады: әр алуан дауысты және дауыссыздар өзгереді. Мысалы, кейбір дыбыстар бір аймақта айқын естіледі.

Бұл өзгерістер тілдің нормаларын да, сөйлеу стилін де әсер етеді.

Slide 4. Грамматикалық ерекшеліктер

Грамматика диалектілерде әр түрлі болады. Шылаулар, септік, тәуелдік формалары аймақ бойынша әрқилы естіледі.

Нормадан тыс қолданыстарға қарай тілдік вариативтілік артады.

Slide 5. Лексикалық айырмашылықтар

Лексика диалектілерде әр түрлі сөздер пайдаланылады. Мысалы, бір мағынаға бірнеше балама терминдер бар.

Сөздік қор аймақтарға тән ерекшеліктермен байыды.

Slide 6. Ортақ лексика мен ерекшеліктері

Ортақ лексика жалпыға бірдей түсінікті сөздер. Диалектілер қорында түрлі сөздер сақталған.

Қай тілдік ортада да сөздік қордың балансын сақтау маңызды.

Slide 7. Тарихи-өлкетану аспекты

Тарихи-өлкетану диалектілердің пайда болуын түсіндіреді. Ежелгі таспалар, жазба үлгілер және тілдік өзгерістер дәлел болып табылады.

Тілдік тарих диалектілердің қалыптасуына негіз береді.

Slide 8. Дыбыстық таңбалау және орфография

Түсінік дыбыс таңбалары диалектілерге байланысты өзгеруі мүмкін. Орфографияда кейбір тілдік бірліктер сақталады, кейбірі бейнеленеді.

Тілдік жазуықтағы ерекшеліктер оқу-үйренуді өзгертеді.

Slide 9. Практикалық мысалдар

Мысалдар әртүрлі аймақтардан алынған сөздер арқылы диалектілерді салыстырамыз. «Қаланың бар», «далада бар» сияқты балама формалар кездеседі.

Сөйлеу стилі мен мақсатқа байланысты сөз таңдалынады.

Slide 10. Қорытынды және үй тапсырмасы

Қорытынды диалектілер тілдің гүлденуіне жол ашады. Ортақ тілдік норманы сақтай отырып, аймақтық ерекшеліктерді құрметтеу қажет.

Үй тапсырмасы: бірнеше диалектілік сөзді таңдап, олардың мағынасы мен қолдануын түсініктемеңіз.

Puedes integrar el juego en un LMS compatible con LTI 1.1 o LTI 1.3 como Canvas, Moodle, o Blackboard. De esta manera podrás guardar las puntuaciones automáticamente en el libro de calificaciones de esa plataforma.

Қазақ тіліндегі Диалектілер және Лексика

Presentación

Sobre esta actividad